Onlangs gaf Lotte Hagedoorn (Radboudumc) ons team een sneak preview van haar onderzoeksresultaten met de HEROES-game, een spel voor balanstraining na een beroerte die patiënten thuis kunnen gebruiken. Haar proefschrift is goedgekeurd en de verdediging vindt plaats op 28 oktober 2026.
Daarmee is Lotte de achtste onderzoeker die promoveert op onderzoek waaraan 8D mocht bijdragen met design en prototypes. En iedere keer zijn we weer onder de indruk van hoe dapper het eigenlijk is: een innovatieve aanpak rijmen met soms wat rigide academische mores, steeds weer pragmatische oplossingen vinden om de patiëntparticipatie te waarborgen (niet voor niets won Lotte eerder de Patiënt Participatieprijs tijdens de Dag van de Wetenschap) – en dan ook nog zorgen dat er niet alleen in de praktijk iets verandert, maar je ook voldoende data ophaalt om te kunnen promoveren.
In Nederland leven ongeveer 350.000 mensen die een beroerte hebben gehad. Zij lopen een sterk verhoogd risico om te vallen. Een slechte balans is daarbij een belangrijke risicofactor,” aldus Lotte Hagedoorn. “Bij balansverstoringen in het dagelijks leven gebruiken we vaak opvangstappen om een val te voorkomen. Mensen die een beroerte hebben gehad kunnen dit vaak minder goed. Uit onderzoek is gebleken dat deze reacties verbeteren na een speciale training waarbij ze écht uit balans worden gebracht. Zo kunnen ze leren hoe een goede stap gemaakt kan worden om een val te voorkomen. Er zijn sterke aanwijzingen dat deze training het aantal valpartijen kan verminderen. De benodigde apparatuur is echter duur en beperkt beschikbaar in Nederland. Daarnaast is het belastend om vaak en ver te moeten reizen voor zo’n training.”
Daarom heeft het HEROES (Home-based ExeRgaming fOr Enhancing resistance to falls after Stroke) consortium van Radboudumc en Universiteit Twente een training ontwikkeld die zelfstandig en in de thuissituatie gebruikt kan worden. Patiënten oefenen eerst één keer met echte balansverstoringen in een revalidatiecentrum en trainen daarna thuis verder met het game-prototype dat team 8D maakte. In die game (getiteld ‘Heroes of the Sea’) is de speler kapitein op een vlot. Een voorbeeld-kapitein doet de bewegingen voor, en de speler volgt die door gewicht te verplaatsen en stappen te maken. Vissen en vogels die tegen het vlot botsen, brengen de speler virtueel uit balans. Daardoor oefent de speler precies de herstelstappen die in het dagelijks leven een val kunnen voorkomen. Dit prototype heeft Lotte in samenwerking met zes Nederlandse revalidatiecentra getest en onderzocht.
De harde opbrengsten van het onderzoek zijn, in elk geval tot de verdediging, niet aan ons om te verklappen. Wel delen we graag alvast een ‘zachte’ opbrengst die we erg inspirerend vonden. Vooraf waren er, heel begrijpelijk, zorgen over patiënten die zelfstandig met de game aan de slag zouden gaan. Met de juiste instructie verliep dat echter goed. Verschillende deelnemers vertelden Lotte zelfs dat hun zelfvertrouwen was gegroeid door mee te doen aan het onderzoek. De uitdrukking ‘vaak ben je te bang’ lijkt ook binnen onderzoek zo nu en dan op te gaan. Voorzichtigheid is belangrijk, maar het blijft een balans die je moet bewaken: wie deelnemers onderschat, ontneemt ze misschien juist de kansen die hen verder kunnen helpen.
Hagedoorn, L., Ruiz Rodríguez, A., van Asseldonk, E., & Weerdesteyn, V. (2024). Action observation with motor simulation improves reactive stepping responses following strong backward balance perturbations in healthy young individuals. Gait & Posture, 109, 126–132. https://doi.org/10.1016/j.gaitpost.2024.01.023
Hagedoorn, L., Ruiz-Rodríguez, A., Leijen, I., van Asseldonk, E., & Weerdesteyn, V. (2025). Action observation with motor simulation of reactive stepping: A randomized study in older adults with a history of falls. Experimental Gerontology, 199, Article 112645. https://doi.org/10.1016/j.exger.2024.112645
HEROES gaat verder als onderdeel van het ScaleUp4Rehab-project, met als doel revalidatietherapie toegankelijk te maken voor meer patiënten.
Het HEROES-onderzoeksteam bestaat naast Lotte Hagedoorn uit Vivian Weerdesteyn, Edwin van Asseldonk, Aurora Ruiz Rodríguez en Ilse Leijen (Radboudumc en de Universiteit Twente). Industriële partners zijn Motek Medical en 8D. Deelnemende centra zijn Revant medisch specialistische revalidatie, Amsterdam UMC, het UMCG Centrum voor Revalidatie, Militair Revalidatie Centrum Aardenburg, de Sint Maartenskliniek en Klimmendaal. Het onderzoek is gefinancierd door ZonMw en de Dutch CardioVascular Alliance.
Hoe verspreid je onderzoeksresultaten op een manier die écht landt in beleid en praktijk? Onze visie: disseminatie is een integraal en inhoudelijk onderdeel van het onderzoeksproces — geen verplicht nummertje achteraf.
Hoe deel je onderzoeksresultaten effectief met de samenleving? Dit artikel laat zien hoe participatief design bijdraagt aan effectieve kennisoverdracht door vorm, inhoud en context op elkaar af te stemmen. Praktijkvoorbeelden illustreren hoe design academische inzichten bruikbaar maakt in de praktijk.
Deelname aan Europese consortia vergroot je impact. Ontdek onze rol als designpartner in internationale samenwerkingen en Europese programma’s, waar we actief ons netwerk uitbreiden en nieuwe projecten initiëren.