Veelgestelde vragen over Design & AI

Wat verstaan jullie precies onder design?

Design is voor ons strategisch denken, problemen oplossen en zien wat anderen nog niet zien. Wat design voor ons niét is: vormgeving op bestelling. Wij ontwerpen namelijk niet alleen een product of interventie, maar denken in systemen, relaties en context.

Wie is de doelgroep? Wat zijn de onderliggende belangen en patronen? Hoe zorgen we dat een oplossing echt werkt in de praktijk? Ons werk begint met het stellen van kritische vragen en eindigt pas als een idee levensvatbaar en geïmplementeerd is. Een belangrijk aspect is het opzij zetten van je eigen smaak en ego om ruimte te maken voor de vraag: hoe kunnen we dit voor de doelgroep zo laagdrempelig en simpel mogelijk maken?

Een passende term voor wat wij doen is strategisch design. Net zoals een aannemer geen steen legt zonder te weten hoe de fundering is opgebouwd, begeleiden en valideren wij elke stap in het innovatieproces om tot een oplossing te komen die stevig staat in de werkelijkheid.

Is design een methodiek, een strategie, een eindproduct of een systeemoplossing?

Design kan al die dingen zijn. Het hangt er maar net vanaf wat het doel is en in welke fase van het innovatieproces het project zit.

De scope van strategisch design wordt het duidelijkst via voorbeelden:

• Design als strategie: je wilt een moeilijk bereikbare, jeugdige doelgroep beter begrijpen. In plaats van hen uit te nodigen voor een formeel interview of een droge enquête, komt een strategisch designer met het idee hen uit te nodigen voor een game night waarop onderzoek en dataverzameling op een speelse manier zijn ingebed.
• Design als methodiek: hoe leuk en interactief ook, de resultaten uit zo’n sessie moeten bruikbaar vastgelegd worden. Dat kan met methoden als dot voting, journey mapping, card sorting of LEGO Serious Play. Allemaal ontwerpgedreven methoden die ook wetenschappelijk te verantwoorden zijn.
• Design als eindproduct: ook een ‘gewoon’ eindproduct vraagt om strategische keuzes. Bijvoorbeeld: een informatiekaartje voor zorgprofessionals moet zó ontworpen zijn dat het letterlijk in het borstzakje past, wil je dat drukke zorgverleners ‘m dagelijks gebruiken en zien. De gebruikscontext stuurt in zo’n geval het ontwerp.
• Design als systeemoplossing: soms besluiten we bewust geen losstaand product te maken, maar een systeem dat anderen zelfstandig kunnen aanpassen en onderhouden. Denk aan een template voor een kaartenset dat zonder onze tussenkomst kan worden opgeschaald of aangepast, omdat we al vroeg in het proces hebben gezien dat er voor vervolgonderzoek (of uitbreiding richting andere doelgroepen) hetzelfde format met andere content nodig zal zijn. 

Design is dus niet één ding, maar een manier van denken, structureren en handelen die zich aanpast aan wat het proces en de praktijk vragen.

Zijn jullie dan makers of procesbegeleiders?

Beide. We maken producten zoals games, VR, bordspellen, learning modules en workshops, maar doen dat altijd als onderdeel van een groter strategisch proces.

Onze grootste waarde ligt in het begeleiden van innovatie via ons maakproces en onze kennis van design. Een tastbaar eindproduct is nooit het hele verhaal. Onderweg moeten keuzes worden gemaakt over onderzoek, technische haalbaarheid, doelgroepparticipatie, businesscase en implementatie. Wij zorgen dat al deze componenten samenwerken en brengen alle facetten van innovatie via onze design-mindset terug naar de impactvraag: wat voor effect heeft dit in de praktijk?

Om partners en onderzoekers in staat te stellen op de juiste momenten keuzes te maken, maken wij tussentijds uitwerkingen en prototypes. Maken en begeleiden zijn in die zin onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met andere woorden: om goede makers te zijn moeten wij de partners meenemen in het proces, en om goede procesbegeleiders te zijn moeten wij artefacten maken om over te praten.

Waarom is een designer de juiste persoon om (tegenstrijdige) belangen af te wegen tegen het projectdoel en de maatschappelijke impact?

Omdat we onafhankelijk opereren. Strategisch designers zijn niet gebonden aan één onderzoeks-, beleids- of technische discipline, maar focussen op het uiteindelijke doel en de praktijk. Ze beheersen bovendien de kunst van het weglaten, wat vaak lastig is voor experts die diep in hun inhoud zitten. Hoewel de volle breedte van het designvak soms nog onbekend is, wordt ze steeds belangrijker in een complexe wereld waar samenwerking centraal staat.

Zetten jullie AI nu al in in jullie (maak)proces, en zo ja, hoe?

AI is voor ons een van de vele tools in de gereedschapskist. We zetten het strategisch in, vooral in fases van het proces waarin voortgang en overeenstemming belangrijker zijn dan grafische of tekstuele perfectie. Denk bijvoorbeeld aan momenten waarop snel schakelen, ideeën verkennen of gezamenlijke besluitvorming vooropstaat.

• ChatGPT en Midjourney om al in een heel vroeg stadium placeholder content te genereren die door domeinexperts beoordeeld of aangevuld moet worden. Zodat de experts niet vanaf 0 moeten beginnen en wij direct onze kennishiaten helder krijgen #BlankCanvasSyndrom #Cunningham’sLaw
• Midjourney om visuals te generen om abstracte concepten beter te kunnen overbrengen en met een snelle photo bash richting te kunnen bepalen
• ChatGPT als sparringpartner; waar zijn problemen te verwachten, wat zijn de hiaten? Niet ter vervanging van echte testgroepen of momenten met stakeholders; wel om zo vroeg mogelijk een beeld te krijgen van het speelveld en de keuzes die er in co-creatie te maken zijn. 
• ChatGPT om kleine verbindende code te genereren
• ChatGPT voor kansberekeningen van (bijvoorbeeld) worpen met een dobbelsteen, zodat we betere designkeuzes kunnen maken en de speelduur realistischer kunnen inschatten.
• DeepL om vertalingen voor te bereiden, zodat internationale partners en experts een makkelijker startpunt hebben: ze kunnen controleren in plaats van dat ze from scratch moeten beginnen 
• Adobe Firefly om (extern) aangeleverde bestanden inzetbaar te maken voor gebruik binnen het product. Denk aan aanpassen resolutie en formaten. Dit scheelt veel overhead en tijd van onze partners.
• ChatGPT om repetitieve taken te automatiseren of scripts te genereren om de taken mee te automatiseren.
• N8N om (AI) tools met elkaar te verbinden, zodat automatisering met meerdere tools ook mogelijk is

Hoe zien jullie de kwaliteit van AI-output?

Kwaliteit is voor ons geen kwestie van ‘mooi’, maar van strategische effectiviteit. Een mooi plaatje is niet altijd een goed plaatje voor het doel dat je ermee wilt bereiken.

Wij werken altijd al volgens het principe ‘Keep it stupid simple’. Als een product of afbeelding doet wat het moet doen bij de doelgroep, is de grafische kwaliteit in principe irrelevant. Soms is een levensechte VR-ervaring nodig, soms werkt een eenvoudige checklist op de koelkast net zo goed.

Toen we nog alles met de hand maakten, kozen we er soms bewust voor om grafische kwaliteit iets te verlagen, omdat een uitgebreider co-creatieproces en draagvlak belangrijker waren dan een flitsend eindproduct. Dat doen we nu, met AI, nog steeds. Het is simpelweg een ander gereedschap om binnen projectkaders maximale maatschappelijke impact te creëren.

Gebruiken jullie AI om kosten te verlagen?

We gebruiken AI om de impact te vergroten. Door repetitieve, uitvoerende taken aan AI uit te besteden, komt strategische ontwerpkracht vrij op momenten waar wij sowieso de meeste waarde toevoegen: bij het strategisch inrichten van sessies, het pinpointen van de design gap, het voortstuwen van het project door snel te falen en te leren, en het wegen van alle onderdelen die bij innovatie en implementatie komen kijken: van onderzoek en design tot technische haalbaarheid, businesscase, implementatie, doelgroepparticipatie en draagkracht.

Kan ik in overleg met jullie over de momenten waarop AI wordt ingezet in onze samenwerking?

Absoluut. We denken graag mee over slimme inzet van AI binnen het projectkader. Houd er wel rekening mee dat AI soms andere budgetposten raakt dan je gewend bent. In nieuwe aanvragen anticiperen we daarom al op waar design (en AI) het grootste verschil kunnen maken: consensus, draagvlak, disseminatie.

Kan ik de kosten drukken door zelf afbeeldingen te genereren?

Ja, met als kanttekening dat losse afbeeldingen genereren maar een heel klein deel is van al het werk dat er moet gebeuren om een eindproduct te maken – zeker als er drukwerk bij komt kijken.Het realistische verhaal is: vaak levert het ons werk op wanneer partners zelf afbeeldingen genereren met AI. Bijvoorbeeld omdat de resolutie of het bestandsformaat niet klopt, omdat de stijl niet aansluit op de rest van het product, of omdat er juridische en ethische vragen ontstaan over herkomst, privacy of auteursrecht. Dergelijke fouten moeten vaak alsnog in de laatste fase door ons worden opgelost. Dat kost tijd, energie en budget dat elders effectiever ingezet had kunnen worden.

Om die reden maken we het liefst vooraf heldere afspraken:

• Óf wij nemen de volledige verantwoordelijkheid voor de beelden, inclusief inzet van AI (hierover zijn we dan transparant), stijlconsistentie, kwaliteitscontrole, ethische en juridische toetsing en begeleiding van het drukproces. 
• Óf de partner neemt die verantwoordelijkheid zelf op zich en levert zelfstandig drukklare beelden aan, inclusief coördinatie met externe partijen.

Gedeelde verantwoordelijkheid over dit onderdeel blijkt in de praktijk zelden efficiënt en vergroot vooral het risico op fouten en frustratie. Bovendien maakt het een zorgvuldig, ethisch en verantwoord AI-beleid moeilijker uitvoerbaar, juist omdat daar duidelijke eindverantwoordelijkheid voor vereist is.

Kan ik de kosten drukken door zelf teksten voor in het product te genereren?

In veel van onze projecten leveren domeinexperts of onderzoekers zelf de teksten aan. Zij hebben immers de inhoudelijke expertise in huis. Dat was al zo vóór de komst van AI en dat is nog steeds zo. Maar ook hier geldt: schrijven is maar een klein deel van het werk. De bottleneck zit meestal in afstemming en integratie. De reden is simpel: de teksten moeten kort zijn, maar wel compleet – en alle betrokkenen hebben een mening over wat er het belangrijkst is om te benoemen.

Voor ons heeft het werk hierdoor nooit zozeer in het schrijven gezeten, maar in alle taken die nodig zijn om input uit verschillende hoeken samen te laten komen: 

• We zorgen voor formats, tekstkaders en stijlafspraken die passen bij het product, de doelgroep en het beoogde gebruik (bijv. lengte, toon, taalniveau of vertaalbaarheid).
• We helpen inhoudelijke schrijvers efficiënt samenwerken, bijvoorbeeld door collaboratieve sessies te organiseren waarin al schrijvend consensus ontstaat tussen meerdere partijen. 
• We zorgen dat teksten praktisch bruikbaar zijn binnen het ontwerp, bijvoorbeeld qua vorm, volgorde of interactie.

Kortom: zelf schrijven – met of zonder AI – mag zeker. Maar zonder gedegen begeleiding en kaders is er op deze post gegarandeerd uitloop; daar is geen AI tegen opgewassen. Het proces goed begeleiden en een soepele integratie in het product, dat is waarvoor je bij ons terechtkunt.